Con đi tu, cha mẹ nhận phúc báo gì? Một góc nhìn sâu sắc từ lời Phật dạy

Có những người mẹ ngày tiễn con xuống tóc đã quay mặt đi để giấu những giọt nước mắt.

Có những người cha ngoài miệng nói rằng: “Con muốn đi thì cứ đi”, nhưng đêm về lại lặng lẽ nhìn căn phòng trống của con.

Người đời thường nghĩ, con cái lớn lên rồi lập gia đình, làm ăn thành đạt, sinh con đẻ cái, phụng dưỡng cha mẹ lúc tuổi già… đó mới là chữ hiếu.

Vì thế, khi một người con quyết định xuất gia, câu hỏi đầu tiên nhiều cha mẹ nghĩ đến có lẽ là:

“Con đi tu rồi, sau này ai sẽ chăm sóc cha mẹ?”

Nhưng trong ánh nhìn của Phật pháp, xuất gia không nhất thiết là một cuộc đoạn tuyệt với cha mẹ.

Nếu người con thật sự tu tập chân chính, sống thiện lành, giữ giới, làm lợi ích cho người khác và giúp cha mẹ biết đến con đường thiện lành, thì sự ra đi ấy có thể trở thành một duyên phước rất sâu.

Bởi vậy, câu hỏi có lẽ không chỉ là:

“Con đi tu, cha mẹ được hưởng phúc gì?”

Mà còn là:

“Một người con phải tu như thế nào để sự xuất gia của mình trở thành một cách báo hiếu cha mẹ?”

Đức Phật từng dạy: công ơn cha mẹ rất khó báo đáp

Trong Kinh Tăng Chi, Đức Phật dạy rằng có hai người mà con cái rất khó có thể đền đáp trọn vẹn công ơn, đó là cha và mẹ.

Ngay cả khi người con cõng cha mẹ trên hai vai suốt một trăm năm, chăm sóc, xoa bóp, tắm rửa và phụng dưỡng đủ điều, vẫn chưa thể xem là đã báo đáp hết công ơn sinh thành.

Lời dạy ấy cho thấy một điều rất quan trọng:

Phật pháp chưa bao giờ xem nhẹ tình thân hay công ơn cha mẹ.

Người con muốn tu tập cũng không thể lấy lý do “con đi tu” để phủ nhận trách nhiệm và lòng biết ơn đối với đấng sinh thành.

Ngược lại, càng bước vào con đường tu tập, người con càng phải hiểu sâu hơn về chữ hiếu.

Bởi cha mẹ không chỉ cho ta một mái nhà.

Cha mẹ cho ta thân này, nuôi dưỡng ta từ lúc chưa thể tự chăm sóc chính mình, chịu biết bao nhọc nhằn để ta trưởng thành.

Vì vậy, nếu một người con xuất gia mà trở nên lạnh lùng, vô trách nhiệm, khiến cha mẹ đau khổ mà vẫn cho rằng mình đang “tu”, thì đó chưa phải là cách hiểu trọn vẹn về chữ hiếu trong Phật pháp.

Con đi tu có phải là bỏ cha mẹ?

Đây là điều nhiều người vẫn hiểu lầm.

Xuất gia là rời đời sống gia đình để tìm con đường tu tập và giải thoát, nhưng điều đó không có nghĩa là phủ nhận công ơn sinh thành.

Chính câu chuyện về La Hầu La, con trai của Đức Phật, cho thấy điều này rất rõ.

Khi La Hầu La còn nhỏ, Đức Phật đã cho ông xuất gia. Việc ấy khiến vua Tịnh Phạn, ông nội của La Hầu La, vô cùng đau buồn. Sau đó, vua thỉnh cầu Đức Phật không cho người chưa được cha mẹ cho phép xuất gia. Đức Phật đã chấp thuận lời thỉnh cầu ấy và đặt thành quy định.

Điều này cho thấy việc xuất gia không được hiểu đơn giản là:

“Muốn đi thì cứ đi, cha mẹ nghĩ gì cũng mặc.”

Ngay cả với người muốn bước vào đời sống tu hành, tình cảm và trách nhiệm đối với cha mẹ vẫn là điều được tôn trọng.

La Hầu La và “gia tài” mà Đức Phật trao cho con

Câu chuyện về La Hầu La còn có một ý nghĩa rất đẹp.

Khi còn nhỏ, La Hầu La đến xin Đức Phật trao cho mình “gia tài”.

Nhưng Đức Phật không trao cho con vàng bạc, quyền lực hay cung điện.

Ngài hướng La Hầu La đến một thứ gia tài cao quý hơn: gia tài của con đường tu tập và giải thoát.

Nếu nhìn từ góc độ chữ hiếu, câu chuyện này gợi cho chúng ta một suy ngẫm sâu sắc.

Cha mẹ thường muốn để lại cho con một căn nhà.

Một khoản tiền.

Một công việc.

Một nền tảng để con sống yên ổn.

Nhưng nếu một người cha, người mẹ có thể trao cho con một đời sống biết làm thiện, biết thương người, biết giữ mình trước những cám dỗ và biết tìm kiếm sự bình an trong tâm, thì đó cũng là một gia tài vô cùng quý giá.

Và ngược lại, nếu người con xuất gia chân chính, thì người con ấy cũng có thể trở thành một người mang gia tài tinh thần trở về cho cha mẹ.

Đức Phật sau khi thành đạo vẫn trở về với cha mình

Nếu xuất gia đồng nghĩa với việc quay lưng với gia đình, thì câu chuyện của chính Đức Phật đã không như vậy.

Sau khi thành đạo và chuyển vận bánh xe Chánh pháp, Đức Phật trở về quê hương Ca-tỳ-la-vệ để thăm viếng và giáo hóa phụ vương Tịnh Phạn cùng thân quyến.

Người đã bước ra khỏi cung điện không phải để quên cha mình.

Người tìm con đường giải thoát cũng không phải để phủ nhận người đã sinh thành.

Ngược lại, sự tu tập của Đức Phật trở thành một cách đem ánh sáng của Chánh pháp trở về với gia đình.

Đây có lẽ là một trong những hình ảnh đẹp nhất để hiểu về chữ hiếu của người xuất gia:

Không chỉ chăm lo cho cha mẹ bằng vật chất, mà còn mong cha mẹ được an lành trong tâm và hiểu được con đường thoát khỏi khổ đau.

Vậy cha mẹ nhận được phúc báo gì khi con xuất gia?

Không nên hiểu rằng chỉ cần con xuống tóc vào chùa thì cha mẹ lập tức được hưởng một lượng phước nào đó.

Nhân quả trong Phật giáo không vận hành đơn giản như một sự trao đổi.

Con tạo nghiệp của con. Cha mẹ tạo nghiệp của cha mẹ.

Một người con xuất gia chân chính tạo ra những thiện nghiệp và công đức của chính mình. Cha mẹ không tự động “nhận thay” toàn bộ quả lành ấy.

Nhưng sự tu tập của người con có thể trở thành một duyên lành rất lớn để cha mẹ cùng phát tâm làm thiện, tu tập và chuyển hóa chính mình.

Và đó mới là điều đáng nói.

Phúc thứ nhất: Cha mẹ có một người con sống thiện

Nếu trước đây người con có thể chạy theo tiền bạc, danh vọng, hưởng thụ và những cuộc tranh hơn thua của thế gian, nhưng sau khi xuất gia lại biết giữ giới, biết nhẫn nhịn, biết yêu thương và biết sống vì người khác, thì đó đã là một niềm phúc lớn đối với cha mẹ.

Cha mẹ không còn phải lo:

Con mình có làm điều xấu không?

Có gây họa cho người khác không?

Có vướng vào những cuộc tranh giành không?

Có vì tiền bạc mà đánh mất mình không?

Có những người cha mẹ không mong con mình trở thành người giàu nhất.

Họ chỉ mong một ngày nào đó được nghe người khác nói:

“Con của bác là một người sống rất tử tế.”

Nếu một người con xuất gia có thể sống được như vậy, thì đó đã là một món quà rất lớn dành cho cha mẹ.

Phúc thứ hai: Cha mẹ có thêm một duyên lành với Phật pháp

Một người con biết tu tập có thể trở thành cầu nối đưa cha mẹ đến gần hơn với những lời dạy về nhân quả, lòng từ bi, sự buông bỏ và cách sống thiện.

Cha mẹ có thể bắt đầu đi chùa.

Có thể học Phật.

Có thể biết làm việc thiện.

Có thể biết giữ tâm trước những chuyện trái ý.

Có thể bớt sân giận.

Có thể bớt oán trách.

Có thể học cách tha thứ cho những người từng làm mình đau khổ.

Như vậy, phúc không phải từ đâu đó tự nhiên rơi xuống.

Người con tạo ra một duyên lành, còn cha mẹ tự mình tiếp nhận duyên lành ấy và tiếp tục tạo thêm phước.

Đó là cách nhìn về nhân quả vừa sâu sắc vừa đúng đắn hơn.

Phúc thứ ba: Cha mẹ học được cách buông thương

Đây có lẽ là phúc khó nhìn thấy nhất.

Cha mẹ thương con nên thường muốn con ở bên mình.

Muốn con có gia đình.

Muốn con có con cái.

Muốn khi mình già yếu, con vẫn ở bên.

Nhưng có những người con lại chọn một con đường khác.

Khi ấy, cha mẹ phải học một bài học rất khó:

Thương một người không phải lúc nào cũng có nghĩa là giữ người ấy ở bên mình.

Nếu người con thật sự có chí nguyện tu hành và sống đúng với chí nguyện ấy, cha mẹ có thể đau lòng nhưng rồi dần dần học cách chấp nhận.

Sự buông ấy không phải là hết thương.

Mà là một thứ tình thương đã trưởng thành hơn.

Phúc thứ tư: Cha mẹ có thể được khơi dậy tâm thiện

Một người con tu hành chân chính đôi khi không cần nói quá nhiều.

Chỉ cần nhìn cách người ấy sống, cha mẹ đã có thể tự hỏi:

“Nếu con mình có thể sống thanh thản như vậy, tại sao mình không thử sống nhẹ lòng hơn?”

Từ đó, cha mẹ có thể bắt đầu làm những việc thiện nhỏ bé.

Giúp đỡ người nghèo.

Phóng sinh có chừng mực và đúng tinh thần từ bi.

Bố thí.

Giúp người khó khăn.

Nói lời tử tế.

Giảm bớt sân hận.

Tha thứ cho người khác.

Những điều ấy chính là phước mà cha mẹ tự mình tạo ra nhờ duyên lành từ người con.

Phúc lớn nhất: Cha mẹ cũng biết tu

Nếu người con chỉ rời nhà để vào chùa nhưng cha mẹ vẫn ngày ngày khổ sở, oán trách, sân giận và bất an, thì chữ hiếu vẫn chưa thể nói là đã trọn vẹn.

Nhưng nếu nhờ người con tu tập mà cha mẹ cũng dần biết:

Làm thiện.
Tránh ác.
Tin sâu nhân quả.
Biết buông bỏ.
Biết sống an nhiên.
Biết chuẩn bị tâm thế trước vô thường.

thì sự xuất gia của người con đã tạo nên một sự thay đổi rất sâu trong cả gia đình.

Trong cách diễn giải Phật giáo về hạnh hiếu, giúp cha mẹ tăng trưởng lòng tin, giới hạnh, học hỏi, bố thí và trí tuệ được xem là một phương diện quan trọng của báo hiếu.

Người xuất gia báo hiếu cha mẹ bằng cách nào?

Không phải cứ đi tu là đã báo hiếu.

Tu mới là điều quan trọng.

Một người xuất gia nếu thật sự muốn báo đáp cha mẹ có thể bắt đầu từ những điều rất căn bản.

Tu cho thật tốt

Giữ giới.

Giữ tâm.

Giảm tham.

Giảm sân.

Giảm si.

Không làm những điều khiến cha mẹ phải hổ thẹn vì mình.

Bởi cha mẹ có thể không cần con mang về nhiều tiền, nhưng chắc chắn không muốn nghe người khác nói con mình là người sống không tốt.

Giúp cha mẹ hiểu nhân quả

Nếu có cơ hội, người con có thể giúp cha mẹ hiểu rằng:

Gieo nhân lành thì vun bồi quả lành.

Gieo hận thù thì tâm mình trước tiên đã chịu khổ.

Biết tha thứ không phải vì người khác luôn đúng, mà vì chính mình cần được bình an.

Đó là một hình thức báo hiếu rất sâu.

Hồi hướng công đức

Trong truyền thống Phật giáo, người tu có thể hồi hướng công đức tu tập và việc thiện đến cha mẹ, thân quyến và chúng sinh.

Nhưng hồi hướng không nên bị hiểu như một cách “chuyển nghiệp” máy móc.

Điều quan trọng vẫn là mỗi người tự tu, tự tạo thiện nghiệp và tự chuyển hóa đời mình.

Nếu cha mẹ cần sự chăm sóc, đừng lấy chữ “tu” làm cái cớ để vô trách nhiệm

Đây là điều rất cần nói rõ.

Nếu cha mẹ già yếu, bệnh tật, cô độc và không có ai chăm sóc, người con không nên vin vào hai chữ “xuất gia” để phủi bỏ mọi trách nhiệm.

Các bài viết Phật giáo về hạnh hiếu của người xuất gia cũng nhấn mạnh rằng nếu cha mẹ già yếu, cô độc và không có người chăm sóc thì người xuất gia vẫn có bổn phận quan tâm, phụng dưỡng trong khả năng phù hợp.

Tu không phải là trốn tránh trách nhiệm.

Tu là học cách hoàn thành trách nhiệm bằng một tâm rộng lớn hơn.

Câu chuyện Mục Kiền Liên và mẹ: vì sao người Việt luôn nhớ đến Vu Lan?

Trong truyền thống Phật giáo Đại thừa, câu chuyện Tôn giả Mục Kiền Liên cứu mẹ Thanh Đề đã trở thành một biểu tượng sâu sắc về lòng hiếu thảo và là một trong những câu chuyện gắn liền với ý nghĩa mùa Vu Lan.

Điều làm câu chuyện này sống mãi không chỉ nằm ở việc người con muốn cứu mẹ.

Mà nằm ở một điều rất sâu:

Khi đã bước trên con đường tu tập, người con không quên nguồn cội của mình.

Người tu không chỉ nghĩ đến sự giải thoát cho riêng mình.

Tâm từ bi càng lớn thì lòng biết ơn đối với cha mẹ càng sâu.

Bởi vậy, Vu Lan không đơn giản là một ngày để chúng ta nhớ rằng mình có cha mẹ.

Mà là dịp để tự hỏi:

“Mình đã thật sự báo đáp công ơn sinh thành bằng cách nào?”

Có phải con đi tu thì cha mẹ chắc chắn được hưởng phước?

Không nên nói như vậy.

Đây là điểm cần hiểu thật rõ.

Một người con xuất gia không phải là “tấm vé phúc báo” để cha mẹ mặc nhiên được hưởng mọi điều tốt đẹp.

Nếu người con sống sai, làm điều xấu, phá giới, gây tổn hại cho người khác, thì không thể lấy việc mình là người tu để nói rằng cha mẹ đang nhận được đại phúc.

Ngược lại, nếu người con tu tập chân chính, thì đời sống thiện lành ấy trở thành một duyên tốt.

Cha mẹ có thể vui mừng.

Có thể phát tâm thiện.

Có thể tìm hiểu Phật pháp.

Có thể làm nhiều việc lành.

Và chính những hành động ấy tạo nên nghiệp lành của cha mẹ.

Phúc báo không phải món quà được trao từ người này sang người khác.

Phúc báo được vun bồi từ những hạt giống thiện mà mỗi người tự gieo.

Cha mẹ cho con đi tu cũng là một sự hy sinh rất lớn

Người đời thường nói về sự hy sinh của người con khi rời gia đình.

Nhưng đôi khi chúng ta quên mất rằng:

Cha mẹ cũng phải hy sinh rất nhiều để có thể để con đi.

Một người mẹ từng bế con trên tay.

Một người cha từng dắt con đi những bước đầu tiên.

Họ từng nghĩ đến ngày con trưởng thành, lập gia đình, có một mái ấm riêng.

Rồi một ngày người con nói:

“Con muốn đi tu.”

Đó có thể là khoảnh khắc cha mẹ phải đối diện với một nỗi đau rất riêng.

Muốn giữ con lại nhưng lại sợ làm con lỡ mất chí nguyện.

Muốn con ở bên nhưng cũng muốn con được sống cuộc đời mà con lựa chọn.

Và nếu cuối cùng cha mẹ có thể lau nước mắt rồi nói:

“Nếu đó là con đường con thật sự muốn đi, cha mẹ cầu mong con tu hành tinh tấn.”

thì sự buông tay ấy cũng là một hạnh lành rất lớn.

Bởi có những tình thương không thể hiện bằng việc giữ lấy.

Mà thể hiện bằng việc biết khi nào nên buông.

Con đi tu, cha mẹ nhận được phúc báo gì?

Có lẽ câu trả lời sâu nhất không phải là bao nhiêu đời, bao nhiêu kiếp.

Cũng không phải là cha mẹ sẽ được giàu sang hay tránh hết mọi khổ đau.

Mà là:

Cha mẹ có thêm một người con đang cố gắng sống thiện.

Có thêm một duyên lành để đến gần Phật pháp.

Có thêm một cơ hội để học cách buông bỏ.

Có thêm một người nhắc mình nhớ rằng đời sống này vô thường và điều đáng quý nhất không phải chỉ là tiền bạc.

Và nếu người con ấy thật sự tu tập, thật sự chuyển hóa bản thân, thật sự đem lòng từ bi đến với người khác, thì sự xuất gia của người con không còn chỉ là chuyện của riêng một gia đình.

Nó có thể trở thành một dòng thiện lành tiếp tục lan ra.

Sau cùng, phúc lớn nhất của cha mẹ là gì?

Có lẽ phúc lớn nhất không phải là có một người con đem thật nhiều tiền về nhà.

Cũng không phải là có một người con làm ông này, bà nọ để cha mẹ được nở mày nở mặt.

Mà là có một người con biết sống tử tế.

Biết thương người.

Biết tránh điều ác.

Biết làm điều lành.

Biết nhận lỗi.

Biết tha thứ.

Biết buông bỏ.

Và nếu người con ấy đủ duyên bước vào con đường xuất gia, rồi dùng cả đời mình để tu tập và làm lợi ích cho người khác, thì sự ra đi ấy có thể không phải là một cuộc chia ly.

Đó có thể là một cách báo hiếu rất sâu.

Bởi người con không chỉ muốn cha mẹ có một cuộc sống tốt đẹp trong hiện tại.

Mà còn mong cha mẹ có được một đời sống bình an hơn trong tâm.

Đức Phật từng trở về với cha mình sau khi thành đạo.

La Hầu La từ một người con của hoàng gia đã trở thành một vị đệ tử xuất gia.

Những câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng:

Người đi tu có thể rời khỏi mái nhà, nhưng không nhất thiết phải rời khỏi lòng hiếu kính.

Và cha mẹ có thể mất đi một người con thường xuyên ở bên cạnh…

Nhưng nếu người con ấy thật sự trưởng dưỡng được trí tuệ và lòng từ bi, thì có khi họ lại nhận được một món quà lớn hơn:

Một người con đã học được cách sống vì những điều rộng lớn hơn chính mình.

Đó có lẽ mới là thứ phúc mà tiền bạc không thể mua được.

Và cũng là một trong những ý nghĩa sâu sắc nhất của hai chữ:

Báo hiếu.

Nguồn tham khảo

• Kinh và các tư liệu Phật học về La Hầu La và việc xuất gia. (Thư Viện Hoa Sen)
• Nội dung Phật học về xuất gia và báo hiếu cha mẹ. (Phật giáo Việt Nam)
• Tư liệu về hạnh hiếu của bậc xuất gia và việc thuyết pháp báo ân cha mẹ.(Phật giáo Việt Nam)